Kulturno nasleđe prestonice Srbije je ogromno, ali za ovu priliku fokusiraćemo se na arhitekturu beogradskih fasada i to onaj njen deo koji na sebi sadrži slobodnozidarske simbole ili je njihova izgadnja inspirisana slobodnim zidarstvom. Prvi tragovi o formiranju slobodnozidarskih Loža u Beogradu datiraju od polovine 18. do početka 19. veka, kada je na beogradskoj tvrđavi postojala Loža koja se zvala „Ali Koč“. Njen istaknuti član bio je i pesnik Sima Milutinović Sarajlija. Loža je održavala svoje ritualne radove u građevini koja je i dan danas na kalemegdanskoj tvrđavi i u njoj se nalazi Galerija prirodnjačkog muzeja. Građevina je podignuta na temeljima koji potiču iz doba rimskog Singidunuma. Razvoj slobodnog zidarstva u Beogradu ima svoj turbulentni put koji je usko povezan sa istorijskim zbivanjima našeg grada. Imajući to u vidu najveći broj zgrada koje na svojoj fasadi imaju simbole slobodnog zidarstva su sagrađene u periodu od 1900. do 1940. godine. Uz velike izazove slobodno zidarstvo se održalo do danas a predstavlja ga Velika nacionalna loža Srbije koja svoje radove održava po Škotskom obredu drevnom i prihvaćenom.
Ruta 1. Masonski simboli na beogradskim fasadama
Tačka 1. Ulica Vase Čarapića
Zgradu u ulici Vase Čarapića projektovao je poznati beogradski arhitekta Petar Krstić a po medaljonima na njenoj fasadi gotovo je sigurno da su u njoj živeli slobodni zidari. Na njenoj fasadi nalazi se medaljon sa atletom koji drži šestar.
Tačka 2. Zgrada Grčkog konzulata
Zgrada Grčkog konzulata koju je projektovalo Društvo za tehnička preduzeća Pionir izlazi na Francusku ulicu i na ulicu Strahinjića bana i sa obe strane se nalazi amblem isprepleten slobodnozidarskim simbolima.
Tačka 3. Hilandarska ulica
U Hilandarskoj ulici se nalazi kuća čiji je vlasnik i projektant arhitekta Milan Antonović, sagrađena 1907–1908. godine. Na njenoj fasadi istaknut je simbol viska i šestara.
Tačka 4. Ugao Nušićeve i Majke Jevrosime
Zgrada na uglu Nušićeve i Majke Jevrosime projektovana je od strane čuvenog arhitekte Jovana Novakovića na zahtev Brata Ilije Bogdanovića. Zbog toga se na fasadi između njegovih incijala nalazi šestar i ugaonik.
Tačka 5. Poštanski muzej
Poštanski muzej je zdanje nastalo 1930. godine sa najviše slobodnozidarskih simbola na svojoj fasadi. Projektovao ga je poznati arhitekta Momir Korunović, istaknuti član slobodnozidarske lože tog vremena i rodonačelnik srpsko-vizantijskog stila. Na samom vrhu zgrade dominiraju naizmenično postavljeni simboli trougla i viska.
Tačka 6. Zgrada Tehničkih fakulteta
Zgrada Tehničkih fakulteta (Arhitektonski, Građevinski i Elektrotehnički fakultet) izgrađena je između 1925. i 1930. godine po planovima arhitekata Aleksandra Đorđevića i Nikole Nestorovića. Na čeonoj fasadi sa leve i desne strane jasno je istaknut simbol ukrštenog šestara i obrnutog trougla.
Tačka 7. Ulica Kneginje Zorke
Na bočnoj fasadi zgrade u ulici Kneginje Zorke dominiraju tri medaljona od kojih je centralni nedvosmisleno posvećen slobodnim zidarima. Na njemu se nalazi atleta koji drži šestar, a iza leđa je hram.
Tačka 8. Ulica Svetog Save
Kuća u ulici Svetog Save pripadala je arhitekti Stojanu Veljkoviću. Na fasadi iznad obe terase su vidno istaknuti ukršteni ugaonik i šestar. Zanimljivo je da je Veljković ustupio baš svoju kuću u kojoj su vođeni čuveni politički pregovori između državnog vrha i hrvatskih političara koji su rezultirali potpisivanjem sporazuma Cvetković–Maček.
Tačka 9. Bulevar Oslobođenja
Zdanje na Bulevaru Oslobođenja podigao je Damjan Branković, na čijoj se fasadi nalazi svevideće oko i trougao. Brat Damjan je do 1933. godine bio veliki besednik Velike lože Jugoslavija.
Tačka 10. Ulica Kneza Miloša
Kuća u ulici Kneza Miloša projektovana je 1901. godine od strane arhitekte Nikole Nestorovića i bila je porodična vila porodice Nestorović. Njenu fasadu krase ukršteni ugaonik i šestar.
Ruta 2. Zgrade i spomenici inspirisani slobodnim zidarstvom
Tačka 1. Galerija prirodnjačkog muzeja
Galerija prirodnjačkog muzeja izgrađena je tridesetih godina 19. veka. To je prva namenski građena masonska loža u Beogradu, u kojoj je radila prva loža na teritoriji Beograda pod nazivom „Ali Koč“.
Tačka 2. Knez Mihajlova
U centralnoj beogradskoj ulici, Knez Mihajlova, ispred Srpske akademije nauka i umetnosti nalazi se zarušena masonska piramida.
Tačka 3. Kapetan Mišino zdanje
Kapetan Mišino zdanje izgrađeno je 1863. godine. Kapetan Miša Atanasijević bio je slobodni zidar, a u njegovoj zgradi su se odvijali radovi. Prvobitna namena bila je da bude njegov lični dvorac, a kasnije je odlučeno da bude zadužbina, pa je tako bila dom Ministarstva prosvete, Narodne banke, Narodnog muzeja, a danas je u njoj Rektorat Beogradskog univerziteta.
Tačka 4. Zgrada društva Svetog Save
Zgrada društva Svetog Save sagrađena je 1914. godine, gde je registrovano istoimeno društvo koje su osnovali slobodni zidari iz Lože „Pobratim“. Društvo je gradilo škole po Srbiji i finansiralo knjige za učenike. Pored toga, izdržavali su veliki broj đaka koji je kasnije nastavio samostalno da se školuje.
Preuzeto sa internet prezentacije https://route33.eu/en/serbia/
